ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΝΟΜΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ - ΚΙΝΗΤΟΥ

ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ

ΑΠΟΚΤΗΣΗ – ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Μάθετε τί είναι η νομή, αν είναι δυνατή η απόκτηση νομής σε ακίνητο ή κινητό, και αν η νομή κληρονομείται. Δείτε χαρακτηριστικά παραδείγματα πράξεων νομής.

17 Ιουλίου 2023

ΑΝΝΑ ΚΟΡΑΚΗ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Τί είναι η νομή ;

Σύμφωνα με το άρθρο 974 ΑΚ «όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας του, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου»
Δηλαδή για την απόκτηση της νομής απαιτείται η συνύπαρξη δύο στοιχείων: φυσική εξουσία στο πράγμα και βούληση του αποκτώντος να εξουσιάζει το πράγμα ως κύριος.
Μιλώντας για φυσική εξουσία εννοούμε την άσκηση πράξεων που προσιδιάζουν στη φύση και στον προορισμό του πράγματος, ώστε, κατά την αντίληψη των συναλλαγών, να θεωρείται ότι αυτό βρίσκεται κατά τρόπο σταθερό στη διάθεση του νομέα.
Μιλώντας για διάνοια κυρίου, εννοούμε ότι η μεταχείριση του πράγματος γίνεται με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να το μεταχειριστεί ο ιδιοκτήτης, χωρίς να απαιτείται απαραίτητα και να κατευθύνεται η πρόθεση του νομέα σε έννομη κτήση της κυριότητας, ούτε και να έχει αυτός την πεποίθηση ότι έχει κυριότητα.

Για να χαρακτηρισθεί κάποιος νομέας θα πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή σωματική επαφή με το πράγμα;

Όχι, νομή υφίσταται ακόμα και όταν ο νομέας δεν βρίσκεται σε διαρκή σωματική επαφή με το πράγμα, αλλά έχει την εποπτεία του και τη δυνατότητα άσκησης φυσικής εξουσίας κάθε στιγμή.

Είναι δυνατή η απόκτηση νομής και σε ακίνητο;

Ναι, η απόκτηση νομής είναι εφικτή τόσο σε κινητά όσο και σε ακίνητα.

Μπορείτε να μας δώσετε παραδείγματα πράξεων νομής;

Ενδεικτικές πράξεις νομής είναι η περίφραξη οικοπέδου, η καλλιέργεια αγροτεμαχίου, η δενδροφύτευση, η επίβλεψη και εποπτεία ακινήτου και των ορίων του από τυχόν καταπατήσεις, ο καθαρισμός αυτού, η σύνταξη διαγραμμάτων.

Ποιο είναι το χρονικό σημείο από το οποίο αρχίζει να έχει κάποιος τη νομή ενός πράγματος;

Η νομή του πράγματος αποκτάται από τη στιγμή που εκδηλώνεται φυσική εξουσία στο πράγμα με διάνοια κυρίου.

Τι σημαίνει ο όρος ‘’παράγωγη νομή’’;

Παράγωγη νομή υπάρχει όταν παραδίδεται αυτή από τον προηγούμενο νομέα με τη θέλησή του στον επόμενο νομέα. Η νομή δηλαδή μπορεί να μεταβιβαστεί από τον ένα νομέα στον επόμενο.

Αν κάποιος αποκτήσει την νομή από κάποιον που δεν την έχει, γίνεται νομέας ;

Αν τη μεταβίβαση της νομής επιχειρεί, χωρίς τη γνώση του νομέα, εκείνος που κατέχει το πράγμα στο όνομα αυτού, ο λήπτης, εφόσον πρόκειται για κινητό πράγμα, αποκτά παράγωγη νομή, η οποία όμως μπορεί να είναι επιλήψιμη, οπότε μπορεί να εναχθεί από το νομέα με την αγωγή περί αποβολής από τη νομή (άρθρα 984, 1036 παρ.2 ΑΚ).»

Η νομή κληρονομείται;

Ναι, η νομή δεν χάνεται με το θάνατο του νομέα, αλλά κληρονομείται στους νόμιμους κληρονόμους του.

Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ αποβολής και διατάραξης της νομής;

Και οι δύο έννοιες συνιστούν προσβολή της νομής, με διαφορετικό περιεχόμενο. Πλέον συγκεκριμένα :

Αποβολή είναι κάθε πράξη που συνεπάγεται για τον νομέα ολική ή μερική απώλεια της νομής του. Χαρακτηριστικό της αποβολής είναι ότι ο μέχρι τώρα νομέας χάνει πλήρως τη φυσική εξουσία επάνω στο πράγμα ή σε μέρος αυτού.
Διατάραξη είναι κάθε παρεμπόδιση ή παρακώλυση της φυσικής εξουσίας πάνω στο πράγμα που δε φτάνει μέχρι την αποβολή. Αποτελεί μερική προσβολή της νομής, γιατί ο νομέας δεν στερείται πλήρως τη φυσική εξουσία αλλά παρακωλύεται σε κάποια από τις εκδηλώσεις της, δηλαδή σε κάποια από τις χρησιμότητες του πράγματος.

Σε περίπτωση αποβολής ή διατάραξης της νομής, μπορεί ο νομέας να ασκήσει αγωγή ή να προστατευθεί με κάποιο τρόπο ;

Ο Αστικός Κώδικας προβλέπει την προστασία του νομέα και στις δύο περιπτώσεις προσβολής της νομής, ως ακολούθως:

Σύμφωνα με το άρθρο 987 του Αστικού Κώδικα: «Ο νομέας που αποβλήθηκε παράνομα από τη νομή έχει δικαίωμα να αξιώσει την απόδοσή της απ’ αυτόν που νέμεται επιλήψιμα απέναντί του. Αξίωση αποζημίωσης σύμφωνα με τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες δεν αποκλείεται».

Σύμφωνα με το άρθρο 989 του Αστικού Κώδικα: «Ο νομέας που διαταράχθηκε παράνομα έχει δικαίωμα να αξιώσει την παύση της διατάραξης καθώς και την παράλειψή της στο μέλλον. Αξίωση αποζημίωσης κατά τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες δεν αποκλείεται».

Υπάρχει προθεσμία για την άσκηση των ως άνω αγωγών;

Τα χρονικά όρια που θέτει ο Αστικός Κώδικας είναι αυστηρά και συγκεκριμένα καθώς κατά το άρθρο 992 Α.Κ. οι αξιώσεις από την αποβολή και τη διατάραξη της νομής παραγράφονται μετά ένα έτος από την αποβολή ή τη διατάραξη. Η ενιαύσια αυτή παραγραφή των αξιώσεων του νομέα από την αποβολή ή τη διατάραξη υπόκειται σε διακοπή για τους λόγους που αναφέρονται στα άρθρα 261 – 263, 264, 270 του Α.Κ.

Μπορεί κάποιος να ασκήσει βία για να πάρει τη νομή σε περίπτωση προσβολής της;

Η συγκεκριμένη περίπτωση αφορά στην αυτοδύναμη προστασία της νομής η οποία ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 985 και 986 ΑΚ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 985 ΑΚ §1: «Ο νομέας έχει δικαίωμα να αποκρούσει με τη βία κάθε διατάραξη ή απειλούμενη αποβολή από τη νομή. Περαιτέρω, κατά την § 2 του άρθρου αυτού «Ο νομέας κινητού, από τον οποίο αφαιρέθηκε αυτό παράνομα, έχει δικαίωμα να το ξαναπάρει με τη βία από το δράστη που συλλαμβάνεται ή καταδιώκεται επ’ αυτοφώρω» και κατά την § 3 «Ο νομέας ακινήτου, από τον οποίο αφαιρέθηκε αυτό παράνομα έχει δικαίωμα να το ξαναπάρει με τη βία αμέσως μετά την αποβολή».

Υπάρχει η άποψη ότι αν κάποιος άλλος παράνομα έχει αποκτήσει την νομή επί ακινήτου ιδιοκτησίας σου, απαγορεύεται να αλλάξεις εσύ κλειδαριά, ισχύει αυτή η άποψη;

Όσο παράδοξο και αν ακούγεται, ναι ισχύει, καθώς προβλέπονται εκ του νόμου διατάξεις για προστασία της νομής που έχει προσβληθεί, με άσκηση αγωγής ή ασφαλιστικών μέτρων.

Συνεπώς, δεν μπορεί από μόνος του κάποιος να προβεί στην αλλαγή κλειδαριάς, ακόμα δηλαδή και αν είναι πραγματικός κύριος του ακινήτου, γιατί ουσιαστικά με αυτό τον τρόπο παραλείπει την δικαστική οδό και τίθεται σε εφαρμογή το άρθρο 331 ΠΚ (αυτοδικία), η οποία τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών ή με χρηματική ποινή.

Επειδή συχνά για να εκδοθεί μια δικαστική απόφαση περνάει αρκετό διάστημα, υπάρχει άλλος τρόπος προστασίας της νομής, εκτός της άσκησης αγωγής;

Σε περίπτωση προσβολής της νομής είναι εφικτή η άσκηση ασφαλιστικών μέτρων. Ωστόσο απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων είναι η συνδρομή της επείγουσας περιπτώσεως (Κ.Πολ.Δικ. 682 παρ. 1). Ειδικότερα σε περίπτωση προσβολής της νομής με διατάραξη ή αποβολή, υφίσταται επείγουσα περίπτωση για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων όταν η πρόοδος του χρόνου μέχρι την άσκηση της τακτικής αγωγής πρόκειται να επιφέρει ουσιώδη βλάβη, οποιασδήποτε εκτάσεως, στην υλική φύση του αντικειμένου.

Σε περίπτωση που έχει κάποιος νοικιάσει ακίνητο σε κάποιον και μετά τη λύση της μίσθωσης δεν φεύγει, μπορεί να ασκηθεί αγωγή για προσβολή νομής εναντίον του;

Κατά την επικρατούσα στην νομολογία άποψη ο νομέας για να εγείρει την εκ του άρθρου 987 του Α.Κ. αγωγή, λόγω αποβολής από την νομή κατά του κατόχου-μισθωτή απαιτείται όπως ο κάτοχος εκδηλώσει εναντίον του νομέα την βούληση να αντιποιηθεί την νομή. Τούτο ιδίως συμβαίνει όταν λυθεί από κάποιο λόγο η μίσθωση και ο μισθωτής αρνείται την απόδοση του μισθίου, ισχυριζόμενος ότι έχει ίδιο δικαίωμα επί αυτού. Προφανώς δεν υπάρχουν οι όροι της αποβολής και δεν χωρεί συνεπώς η αγωγή του άρθρου 987 του Α.Κ. ούτε αίτηση περί λήψεως ασφαλιστικών μέτρων κατά του κατόχου μισθωτού, όταν αυτός αρνείται την απόδοση, χωρίς όμως η άρνηση του αυτή να συνιστά αντιποίηση της νομής του αντιπροσωπευόμενου, αλλά όταν ισχυρίζεται ότι δεν λύθηκε η μίσθωση, οπότε η αγωγή του άρθρου 987 του Α.Κ, καθώς και η αίτηση περί λήψεως ασφαλιστικών μέτρων νομής, πρέπει να απορριφθούν διότι δεν συντρέχουν οι όροι του νόμου (998 Α.Κ.) και ο εκμισθωτής πρέπει να ασκήσει την αγωγή από την σύμβαση της μίσθωσης για να επιτύχει την απόδοση του μισθίου.

Η έμπειρη νομική μας ομάδα και το δίκτυο συνεργατών μας (φοροτεχνικοί, λογιστές, οικονομολόγοι), έχοντας κατάρτιση στο Τραπεζικό – Αστικό Δίκαιο και πολυετή εμπειρία σε υποθέσεις Αστικού – Εμπραγμάτου και Κληρονομικού Δικαίου, δύναται να αποτελέσει έναν πολύτιμο σύμβουλο για τα πρόσωπα εκείνα η νομή των οποίων έχει προσβληθεί ή επιθυμούν να λάβουν γνώση για τους τρόπους απόκτησης αυτής και τα δικαιώματα που τυχόν απορρέουν από την ιδιότητα τους ως νομέων.

Επικοινωνήστε μαζί μας προκειμένου να κλείσετε ραντεβού στην έδρα της Δικηγορικής μας εταιρείας, ώστε να σας δοθούν περισσότερες διευκρινίσεις και πληροφορίες για την έννοια και το πραγματικό περιεχόμενο της έννοιας της νομής.